گزارش خبرنگار جام جم از پارك هاي علم و فناوري و مشكلات آن در كشور

علم و تکنولوژی یکی از بارزترین تجلیات تمدن جدید و از محورهای اصلی پیشرفت و توسعه است و هر ملتی که عزم سربلندی، اقتدار و پیشرفت را داشته باشد  باید برای دستیابی و بهره گیری از آن تلاش کند و این مسأله مستلزم فراهم کردن ساختاری مناسب و کارآمد است. به هر حال این یک باور عمومی در بین عامه مردم جهان است که علم و تکنولوژی فواید و مزایای ی شماری را برای بشر به همراه دارد هر چند که ممکن است برخی افراد تفاوت میان علم و تکنولوژی را تشخیص ندهند و حتی ارزش و سهم علم را نشناسند و تنها به دركی ساده از تجلیات تکنولوژی دست یافته باشند ولی با این همه به فراگیر بودن آن چشم امید دارند. دکتر              نظام الدین فقیه استاد دانشگاه شیراز در زمینه جهانی شدن علم می گوید: بر خلاف این انتظار تکنولوژی که خود مولود و محصول جهان علم است هم اینک در اسارت از خود بیگانگی و واگذشتگی به غیر در یک الیناسیون گرفتار شده است. چرا که در اختیار عموم مردم به عنوان صاحبان واقعی آن قرار ندارد و فقط در سلطه کشورهای خاصی است. به گفته وی مهجورسازی تکنولوژی و انزوای آن از زادگاه و پرورشگاه جهانی خود با توجه به تأثیرات پیشرفت تکنولوژی و علم بر یکدیگر، پیشرفت علم را نیز در تنگنا قرار داده و در نهایت جهان علم را در هاله ای از ابهام فرو برده است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز می افزاید: توزیع ناعادلانه تکنولوژی در جهان را افزایش لحظه به لحظه فاصله عظیم بین کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه می داند و می گوید: این فاصله در ابعاد مختلف تا جایی تعمیق یافته است که حتی اغلب کشورهای در حال توسعه از انتخاب نوع و نحوه انتقال تکنولوژی مورد نیاز خود عاجز گشته اند و این فرآیند را هم کشورهای توسعه یافته برای آنان تعیین و مشخص می کنند به عقیده دکتر فقیه پیشرفت و توسعه علم و تکنولوژی در کشورهای در حال توسعه و در نهایت در جهان بیش از بیش نیازمند مسئولیت های اخلاقی علمی است.

دکتر محمد حسین شیخی مسوول پژوهشکده نانوفناوری دانشگاه شیراز و مسوول دفتر هدایت استعدادهای درخشان هم معتقد است تولید علم کلید اصلی دستیابی به توسعه پایداری است.

وی می گوید: توسعه پایدار حاصل تجربه بی بدیل جامعه انسانی در طول تاریخ است که در این چرخه پیوسته نتیجه تولید علم، فناوری است که در نهایت موجب رشد اقتصادی متناسب و حرکت برای رسیدن به توسعه پایدار اتفاق می افت.

وضعیت تولید علم در کشور

ایران در بین 57 کشور اسلامی به لحاظ تولید علم در رده دوم قرار دارد. اما نکته قابل توجه سرعت رشد و حیرت انگیز آن است که در میان سایر کشورهای جهان بی نظیر بوده به طوریکه در طول سالهای 1997 تا 2006 (85-1376) با رشدی حدود 10 برابر تعداد مقالات آن از 680 به 6 هزار و 700 مقاله افزایش یافته است.

به گفته شیخی مسوول پژوهشکده نانو فناوری دانشگاه شیراز: حاصل این رشد و پیشرفت های بی نظیر کشور را می توان در دستیابی به چرخه کامل سوخت هسته ای، غنی سازی اورانیوم، پیشرفت در تولید تسلیحات پیشرفته دفاعی، شبیه سازی و سلول های بنیادی، پیشرفت در علوم نوینی همچون نانو فناوری و زیست فناوری، رشد در علوم مختلف پزشکی و کسب توانایی بالا در صنایع نفت و پتروشیمی مشاهده کرد.

پارک های علم و فناوری

پارک های علم و فناوری مؤسساتی هستند که بر پایه دانایی و نوآوری فعالیت می کنند و هدف آن پارک ها تولید یا افزایش ثروت در جامعه است. ایجاد پارک های علم و فناوری یک الگوی موفق در سراسر دنیا برای ایجاد توسعه منطقه ای به شمار می رود به نحوی که این پارک ها به عنوان اهرم های توسعه منطقه ای شناخته شده اند این پارک ها باعث افزایش بازار دانایی محور و یا سهم محصولات دانشی در جامعه می شود. به عنوان مثال سهم بالایی از صادرات نرم افزار کشور هند مدیون پارک های نرم افزاری این کشور است گرچه شروع ایجاد پارک های علمی از آمریکا و در دهه 1950 بوده است اما با گذشت زمان این پارک ها به اروپا و سپس به آسیا و آفریقا و سایر شورها نفوذ پیدا کرده اند به طوری که هم اکنون بیش از 1000 پارک علمی در سراسر دنیا وجود دارد. در ایران نیز از سال 1381 پارک های علمی ایجاد شده و هم اکنون بیش از 14 پارک علمی و 40 مرکز رشد فعال هستند و قرار است در طول برنامة چهارم در هر استانی حداقل یک پارک علمی فعالیت کند.

دکتر عزت الله رئیسی اردکانی استاد بخش علوم زمین دانشکده علوم دانشگاه شیراز و عضو هیأت تحریریه مجله علوم و تکنولوژی گفت: کشورهایی توانسته اند از حلقه کشورهای در حال توسعه به حلقه کشورهای توسعه یافته وارد شوند که توجه زیادی به تولید دانش، گردش و بهره برداری از آن داشته اند. وی افزود: تولید دانش در خدمت اهداف توسعه فراگیر بوده است به طوری که قرن بیست و یکم را قرن بهره برداری و مدیریت دانش در خدمت توسعه نیز نامیده اند. دکتر رئیسی اظهار داشت : یکی از عوامل تحولات جهانی در زمینه اقتصاد، تجارت و اشتغال توجه به صنایع و فناوری دانش بر بکارگیری گسترده دانش در بهبود روش ها، فرآیندها و مدیریت و توجه گسترده به خلاقیت و نوآوری است. به گفته دبیر قطب علوم زمین دانشگاه شیراز جهان آینده جهانی است که در آن نقشه اصلی را در تمامی زمینه ها، طبقه ای که سرمایه اصلی شان نیروی اندیشه شان است به عهده می گیرند و دانشگاهها و مراکز پژوهشی مهمترین مراکز تربیت این نیروها هستند.

وی در ادامه با اشاره به متحول شدن نظام آموزشی کشور افزود: تب کنکور جامعه را در وضعیتی قرار داده است که بیشتر والدین کارهای عملی فرزندان خود را در آزمایشگاه تلف شدن وقت دانش آموزان می دانند.

دکتر رئیسی اردکانی که مدتی مشاور عالی طرح های متعدد وزارت نیرو و سازمان های آب منطقه ای و شرکت های مهندسین مشاور در کشور بوده است، افزود: تحقیقات انجام شده در زمینه سدها و تونل ها در حل مسایل آنها مؤثر بوده و مورد تأئید کارفرمایان طرح قرار گرفته است.

بسیاری از این تحقیقات کاربردی منجر به تولید دانش شده و روش های جدیدی برای نخسین بار در دنیا ارایه شده است ولی اشاعه این طرح ها فراگیر نبوده و توسط سازمان های ذینفع در اختیار متخصصین قرار نگرفته تا در سایر طرح های مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

وی با بیان اینکه بخش عظیمی از آب های زیرزمینی کشور در سازند کارستی است و مرکز کارست در ایران تأسیس شده است و هر سال ده ها طرح محاسبه بیلان در سازند کارستی انجام می شود که ضروری است این روش مورد استفاده قرار گیرد، اما هنوز اطلاع رسانی در مورد این روش جدید انجام نشده است.